ISTORIJSKI ARHIV POŽAREVAC ...

 

 

 

 

ISSN (Online) 2812-9636

INSTITUCIJA:
ISTORIJSKI ARHIV POŽAREVAC

GLAVNI I ODGOVORNI UREDNIK:
Dr Jasmina Nikolić, direktorka Istorijskog arhiva Požarevac

AUTOR I UREDNIK PORTALA:
Dr Jasmina Nikolić

TEHNIČKI UREDNIK:
Aleksandra Bogdanović

 

AUTORI:
Dr Jasmina Nikolić
Dr Dragana Miloradović
Dr Marijana Mraović
Dr Miroljub Manojlović
Maja Dimić, msr.
Nataša Milošević Dulić
Mirjana Stepanović
Pavle R. Srdić
Dubravka Duca Marković

POČETAK
1.10.2021.

STATUS:
U toku
___________________________

KONTAKT PODACI:
ISTORIJSKI ARHIV POŽAREVAC
DR VOJE DULIĆA 10
12000 POŽAREVAC
REPUBLIKA SRBIJA
www.arhivpozarevac.org.rs
info@arhivpozarevac.org.rs
+381.12.523.082

 

ARHIVALIJA MESECA – JANUAR 2026.

 

  

 

104 GODINE OD SMRTI JEDNOG OD NAJVEĆIH VOJSKOVOĐA PRVOG SVETSKOG RATA I SRPSKE RATNE ISTORIJE GENERALA PAVLA JURIŠIĆA ŠTURMA

Jedan od najvećih vojskovođa Prvog svetskog rata i srpske ratne istorije general Pavle Jurišić Šturm rođen je 22. avgusta 1848. u okolini Gerlica u Nemačkoj kao Paul Šturm. Završio je Vojnu akademiju u poljskom gradu Vroclavu i Ratnu školu u francuskom gradu Nansiju. Kao pruski oficir učestvovao je u francusko-pruskom ratu 1870–1871. godine. U Srbiju je došao 1876. godine. Promenio je ime u Pavle Jurišić, a svoje prezime Šturm dodao je kao nadimak. Primio je pravoslavlje i za sveca izabrao Svetog Savu.

Učestvovao je u srpsko-turskim ratovima (1876–1878) kao komandant Šabačkog i Posavsko-tamnavskog bataljona, Prvog dobrovoljačkog puka i Krajinskog kombinovanog puka u borbama kod Bele Palanke i Pirota. U srpsko-bugarskom ratu 1885. komandovao je 6. pešadijskim pukom Drinske divizije. Posle rata postao je komandant pešadijskog puka, pa pomoćnik komandanta i komandant divizijske oblasti. Penzionisan je 1900, ali je već naredne godine reaktiviran u svojstvu izvanrednog komesara graničnih straža. Nakon toga, komandovao je Moravskom, pa Dunavskom divizijskom oblašću, a od 1908. bio je ađutant kralja Petra.

U Prvom balkanskom ratu Pavle Jurišić Šturm komandovao je Drinskom divizijom, koja je odigrala ključnu ulogu u pobedi srpske vojske u Kumanovskoj bici. Tada je dobio čin generala. Tokom Drugog balkanskog rata komandovao je Dunavskom divizijom I poziva. Po završetku rata nastavio je da obavlja dužnost prvog ađutanta kralja Petra Karađorđevića.

U Prvom svetskom ratu komandovao je trupama 3. Armije, koje su u bitkama na Drini i Gučevu podnele ogroman teret austrougarske ofanzive. U Kolubarskoj bici, sadejstvovao je 1. Armiji tokom njene pobedonosne ofanzive. U trenucima trojnog napada na Srbiju 1915. Godine, general Šturm je uporno branio obale Dunava, nastojeći da spreči prodor nemačkih snaga u dolinu Velike Morave. Nakon reorganizacije srpske vojske na Krfu ponovo je postavljen na mesto komandanta 3. Armije, sa koje je smenjen u jesen 1916, nakon neuspeha koje su jedinice te armije pretrpele usled jake bugarske ofanzive.
U teškim momentima za Srbiju i njenu vojsku poslat je u posebnu misiju u Rusiju.

General Pavle Jurišić Šturm imenovan je marta 1917. za Kancelara Kraljevih ordena. Penzionisan je 1921, posle 56 godina aktivne vojne službe i učešća u sedam ratova. Ratovao je protiv Turaka, Bugara, Arnauta, Austrijanaca i Mađara. Borio se za Prusku (kasnije Nemačka) i protiv nje. Kao nemačaki oficir borio se protiv Francuza, a kao srpski oficir ratovao je zajedno sa njima.
Preminuo je 13. januara 1922. u Beogradu.
(Prema: Izložba „Prvih deset godina Centra za obuku kopnene vojske u Požarevcu“ Istorijskog arhiva Požarevac i Garnizona Požarevac (autori: pukovnik Dragan Mesarović i dr Jasmina Nikolić), u: Kasarna „General Pavle Jurišić Šturm“ Požarevac, 2016; Pavle Jurišić Šturm 1848-1922,  www.mod.gov.rs);

U spomen na lik i delo Generala Pavla Jurišića Šturma, sa vama delimo njegov potpis kao Kancelara Kraljevih ordena, koji se nalazi na arhivskom dokumentu koji se čuva  u Istorijskom arhivu Požarevac.
Fotografija: Ukaz Kralja Aleksandra Io odlikovanju Albanskom spomenicom „svog ratnog druga” Stanoja Miloševića, redova 3. čete, 1. bataljona, 8. pešadijskog puka „za vernost otadžbini 1915.godine”, sa potpisom Kancelara Kraljevskih Ordena Đeneral(a) Pavla Jurišića Šturma, od 23. novembra 1921. u Beogradu
Istorijski arhiv Požarevac, Zbirka VARIA 1791 -  /, 198

Odabrala: dr Jasmina Nikolić, arhivski savetnik